Strona główna
Łódka przy morzu

Wszystko o morzu Bałtyckim

27/04/2018

Morze Bałtyckie jest jednym z najmniejszych i najpłytszych mórz na świecie. Prawie ze wszystkich stron otacza je ląd, a jego wody charakteryzuje niskie zasolenie. Morze to jest wyjątkowe, ponieważ żyją w nim i organizmy słonowodne, i słodkowodne.

Morze Bałtyckie jest chłodnym morzem śródlądowym

Morze Bałtyckie jest przykładem morza śródlądowego (śródziemnego), ponieważ prawie ze wszystkich stron otacza je ląd. Łączy się z Morzejn Północnym przez cieśniny, czyli płytkie i wąskie pasy wody, które oddzielają od siebie dwa obszary lądowe. Morze Bałtyckie i Morze Północne są częściami Oceanu Atlantyckiego.

Morze Bałtyckie jest morzem płytkim - jego średnia głębokość wynosi zaledwie 53 m, a największa 459 m. Należy do mórz chłodnych - zimą temperatura wód powierzchniowych na otwartym morzu wynosi ok. 2°C, a w pobliżu lądów spada poniżej 0°C; latem najczęściej osiąga wartości pomiędzy 13°C a 15°C.

Morze Bałtyckie jest słabo zasolone

Morze Bałtyckie określa się jako półsłone lub słonawe, ponieważ w jego wodach zawartość soli jest kilkakrotnie mniejsza niż w innych morzach.

Małe zasolenie wód Morza Bałtyckiego wynika z:

dopływu ogromnej ilości wód słodkich, których źródłem są opady atmosferyczne oraz ponad 200 uchodzących do niego rzek,

•    niewielkiego napływu wód słonych z Morza Północnego przez cieśniny (tylko przy bardzo silnych, sztormowych wiatrach zachodnich do Morza Bałtyckiego są wpychane większe ilości słonej wody),

•    małego parowania, będącego skutkiem niezbyt wysokiej temperatury powietrza.

Wody w zachodniej części Morza Bałtyckiego, czyli tam, gdzie napływa woda z Morza Północnego, są bardziej słone niż w części wschodniej i północnej. Zasolenie zmienia się także wraz z głębokością - im bliżej dna, tym jest większe.

W wodach Morza Bałtyckiego występują glony

W wodach Morza Bałtyckiego żyją glony - bogate źródło pokarmu dla organizmów cudzożywnych. Są to zarówno glony jednokomórkowe wchodzące w skład planktonu, jak i glony wielokomórkowe, które porastają dno, tworząc gęste „podwodne łąki” Glony morskie, podobnie jak typowe zwierzęta słonowod-ne, najlepiej się rozwijają w wodach ciepłych o dużym zasoleniu. Charakterystyczne dla Morza Bałtyckiego niskie zasolenie i niska temperatura wód powodują, że liczba gatunków glonów jest w nim niewielka, a ich plechy osiągają mniejsze rozmiary niż np. w bardziej zasolonym Morzu Północnym. Do najbardziej znanych glonów występujących w Morzu Bałtyckim należą przedstawiciele zielenic (np. sałata morska), brunatnie (np. morszczyn) i krasnorostów (np. widlik). Z powodu małej przejrzystości wód światło przenika w tym morzu zaledwie do głębokości ok. 30.m. Poniżej tej granicy nie mogą przetrwać żadne organizmy prowadzące fotosyntezę. Żyją tam tylko organizmy cudzożywne.

Zwierzęta Morza Bałtyckiego

Niskie zasolenie wód Morza Bałtyckiego sprawia, że liczba żyjących w nim gatunków zwierząt jest niewielka. Jednocześnie dzięki dużym różnicom w zasoleniu poszczególnych rejonów występują w tym morzu zarówno organizmy słonowodne, jak i słodkowodne. To jedyne tego typu morze na świecie. Najliczniejszą grupą są zwierzęta słonowodne, które dobrze znoszą różnice w zasoleniu, m.in. dorsze, śledzie, krewetki, cheł-bie, a także niektóre gatunki małży. Na ogół zwierzęta te osiągają znacznie mniejsze rozmiary niż ich krewniacy w morzach o wyższym zasoleniu.

Wśród stałych mieszkańców Morza Bałtyckiego występują również duże morskie ssaki - zwierzęta, które karmią swoje młode mlekiem. Są to trzy gatunki fok: szara, obrączkowana i pospolita, oraz morświn. Wszystkie są objęte ochroną ścisłą.

W najsłabiej zasolonych wodach Morza Bałtyckiego żyją zwierzęta słodkowodne. Są to m.in. takie ryby, jak okonie, płocie, sandacze, leszcze, oraz ślimaki, np. błotniarki.

Co wyrzucają fale na brzeg Morza Bałtyckiego?

Piaszczyste plaże są wymarzonym miejscem do przyrodniczych obserwacji. Z wyrzuconych przez fale szczątków można się wiele dowiedzieć o mieszkańcach przybrzeżnych wód. Najłatwiej dostrzec leżące na piasku fragmenty glonów. Najczęściej są to brunatne, taśmowate i sztywne plechy morszczynu zaopatrzone w charakterystyczne pęcherze oraz jasno zielone, płaskie i delikatne plechy ulwy. W piasku nadbałtyckich plaż można również znaleźć muszle. Zazwyczaj należą one do niewielkich małży - sercówek i rogowców oraz bardziej okazałych małgwi i omułków. Pokarmem tych zwierząt są drobne cząstki pokarmu zawieszone w wodzie. W podobny sposób odżywiają się pąkle - zwierzęta, których ciała okrywają sztywne, białe pancerzyki w kształcie stożków. Zwykle są mocno przytwierdzone do muszli, kawałków drewna lub innych przedmiotów zanurzonych w wodzie, np. falochronów czy burt statków. W czasie sztormu potężne fale pozostawiają na nadbałtyckich plażach bryłki bursztynu - zastygłej żywicy pochodzącej z drzew iglastych żyjących na tych obszarach ponad 45 min lat temu.

To najważniejsze!

■    Morze Bałtyckie jest prawie ze wszystkich stron otoczone lądem, dlatego zaliczamy je do mórz śródlądowych.

■    Morze Bałtyckie jest morzem płytkim i chłodnym. Z powodu małej zawartości soli określa się je jako morze półsłone lub słonawe.

■    Z powodu małej przejrzystości wód światło przenika w Morzu Bałtyckim tylko do głębokości ok. 30 metrów. Jest to granica, poniżej której nie występują glony.

■    W Morzu Bałtyckim występują organizmy słonowodne i słodkowodne. Najliczniejszą grupę stanowią organizmy słonowodne, które dobrze znoszą różnice w zasoleniu.