Strona główna
Wszystko o gwiazdach

Wszystko o gwiazdach

15/03/2017

Słońce to najważniejszy czynnik decydujący o istnieniu życia na Ziemi. Gdyby nie jego światło, nie byłoby ludzi, zwierząt ani roślin. Jest przy tym tylko jedną z wielu gwiazd w kosmosie. 

Dlaczego jednak gwiazdy w ogóle świecą? 

Czym właściwie jest ich światło?

Kiedy powstała pierwsza gwiazda?

Około 13,2 miliarda lat temu, gdzieś w Drodze Mlecznej, zaświeciła się pierwsza gwiazda. 4,6 miliarda lat temu uformowały się planety wokół naszej gwiazdy, czyli Słońca. A Droga Mleczna nadal zadziwia odkrywanymi liczbami i rekordami...

Czy gwiazdozbiory nigdy się nie zmieniają?

Jak wszystko we wszechświecie, tak i gwiazdy tworzące gwiazdozbiory przemieszczają się. Zbaczają z kursu Słońca z prędkością ok. 10-40 kilometrów na sekundę. Z perspektywy Ziemi przesuwają się więc po niebie. Ponieważ jednak są oddalone o biliony kilometrów, efekty tego ruchu będziemy mogli zauważyć dopiero za 100 000 lat.

Skorpion

Długie ciało i gotowy do ataku kolec: Skorpion to najbardziej imponujący gwiazdozbiór południowej półkuli nieba. W nim znajduje się Antares, gwiazda podwójna - 10 000 razy jaśniejsza od Słońca.

Łabędź

Gwiazdozbiór Łabędzia, nazywany także Krzyżem Północy, to kolejna spośród 88 konstelacji. Jedna z gwiazd podwójnego układu Cygnus X-1, emitującego silne promieniowanie rentgenowskie, prawdopodobnie jest czarną dziurą.

3D w wersji 2D

To, że gwiazdy jednej konstelacji - jak w przypadku Oriona - zdają się znajdować blisko siebie, spowodowane jest efektem projekcji. Pod względem fizycznym ciała niebieskie składające się na gwiazdozbiór mogą być położone w zupełnie różnych odległościach od Ziemi.

Wielka niedźwiedzica

Siedem najjaśniejszych gwiazd Wielkiej niedźwiedzicy tworzy Wielki Wóz. W Polsce możemy obserwować ten gwiazdozbiór przez cały rok.

Jak mierzy się odległość od gwiazd?

Gwiazda położona najbliżej Układu Słonecznego, Proxima Centauri, jest oddalona od niego o 4,2 roku świetlnego (jeden rok świetlny odpowiada 9,5 biliona kilometrów). Natomiast najdalsza odkryta galaktyka znajduje się w odległości 13,2 miliarda lat świetlnych. Astronomowie mierzą te niewyobrażalne, kosmiczne dystanse na różne sposoby.

Metoda 1: Geometria

W tej metodzie dany obiekt namierza się z dwóch znanych* pozycji, np. z tych, które Ziemia przyjmuje na swojej orbicie wokół Słońca latem oraz zimą. Patrząc z perspektywy Ziemi, gwiazda przesuwa się po niebie. Na podstawie kąta między obiema obserwowanymi pozycjami gwiazdy, jak również znanego dystansu między „Ziemią-latem" oraz „Ziemią zimą’ oblicza się oddalenie gwiazdy za pomocą triangulacji.

Metoda 2: Świece standardowe

Cefeidy, nazywane przez astrofizyków świecami standardowymi, to gwiazdy, które zmieniają swoją jasność, ponieważ zmienia się okresowo ich rozmiar (promień).

Na podstawie zależności między długością okresu tych zmian a osiąganą jasnością maksymalną można obliczyć odległość do gwiazdy. Cefeidy są bardzo jasne i pozwalają wyznaczyć odległości do innych.galaktyk.

Kiedy jasność maleje?

Wiele gwiazd świeci tak słabo, że jesteśmy w stanie dostrzec je wyłącznie przy użyciu teleskopów. Jaka jest tego przyczyna? Im większa odległość, tym mniejsza jasność gwiazdy. Gwiazda umieszczona w środku pozornej kuli oświetla tym więcej metrów kwadratowych powierzchni (x), im większy jest promień kuli (r). Jej światło traci jednak na intensywności.