Strona główna
W co gra mózg?

W co gra mózg?

17/07/2017

Mózg wciąż się zmienia, w każdej kolejnej chwili jest już inny, niż był w poprzedniej. Nigdy się nie zatrzymuje, stale przerabia nowe doświadczenia. Część z nich włącza w sieć wspomnień, inne odrzuca. Wspomnienia tworzą zaś to, kim jesteśmy, zarówno na poziomie indywidualnym, jak i społecznym. Gdy urazy i choroby pozbawiają mózg języka i pamięci, odbierają to, co w każdym z nas niepowtarzalne.

Umiejętności mózgu

Pamięć i uczenie się to jak palce jednej dłoni. Część z tego, czego się uczymy, przekształca się w trwałe wspomnienia, podczas gdy inne doświadczenia okazują się ulotne. Rozróżnienie między uczeniem a wspomnieniem pochodzi od Erica R. Kandela, laureata Nagrody Nobla za badania nad molekularnymi podstawami pamięci: „Uczenie się to sposób zdobywania nowych informacji o świecie, a pamięć to sposób przechowywania tych informacji”. Uczenie się obejmuje nie tylko składowe poznawcze, np. umiejętność rozwiązywania równań kwadratowych, ale i motoryczne, jak umiejętność zawiązania krawata w węzeł windsorski, a także emocjonalne - jak odczuwanie wstydu po popełnieniu jakiejś gafy.

Badanie

Przeczytaj poniższy tekst:

Z bdaań pwordzanoych na Usyriewenytice w Cmarbigde, wnyika, że nie jets wanże, w jeikaj kenlocjośi są leitry w sowiłe. Ziczanene ma tkylo wławśica pycozja pesz rw i ej i onitesatj. Rszeta mżoe być dwonolie prozuczorzana, a pystzerzacz ją bez porbelmu. To delatgo, że Idzuki mzóg nie cyzta kedżaj leitry obonso, tkylo swoło jkao cłośać.

Wnioski

Tekst, który czytałeś, to ścierna. Dobrze wymyślona, ale jednak ścierna. Pokręcony ustęp krążył po internecie w 2003 r. Gdy zauważyli go naukowcy z Cambridge, odcięli się od fałszywki i wyjaśnili dlaczego: choć zawierał ziarno prawdy, przeczył wynikom lingwistycznych badań.

Najpierw prawda: kształt to jedna z wielu zmiennych, jakich mózg używa do odkodowania drukowanych słów. Twórca psycholingwistyki James Cattell zaproponował oparty na kształcie słów model czytania w 1886 r.

Co ciekawe, jego celem było początkowo badanie pamięci. I to w tym celu przez ułamki sekundy pokazywał badanym litery i słowa. Ku swemu zdumieniu zauważył, że słowa i tworzące je litery były rozpoznawane lepiej niż same litery. Cattell wywnioskował więc, że mózg przetwarza kształt słowa jako całość. Np. słowo „okrąg” rozpoznaje po „wysokim” k i „niskim” g. Szybciej rozpoznaje też litery będące częścią słowa niż te w izolacji.

Matt Davis z Jednostki Nauk o Mózgu i Umyśle Uniwersytetu Cambridge zauważył, że twierdzenie dotyczące „specjalnego znaczenia” pierwszej i ostatniej litery to fałsz. Na dowód przedstawił następujące zdanie: „Lraekz pnryzazł że dzłoso do zbtajwósa negilenteio pjecatna z newotorowem, korty zarmł w wiknyu slipazntej płokymi.”, które ciężko odczytać. („Lekarz przyznał, że doszło do zabójstwa nieletniego pacjenta z nowotworem, który zmarł w wyniku szpitalnej pomyłki”). Internetowy „kawałek” zawierał po prostu dużo krótkich słów, w których nie można było zamienić litery i wiele takich, które można było odgadnąć z kontekstu. Zdaniem Davisa w czytaniu rolę odgrywa zarówno porządek liter w słowie, jak i jego kształt i kontekst.