Strona główna
Operacje mózgu - czy lekarze posuwają się za daleko?

Operacje mózgu - czy lekarze posuwają się za daleko?

16/04/2017

Operacja mózgu jako ostateczność?

O ile wcześniej praca neurochirurgów była porównywalna z pracą blacharza samochodowego, to teraz odpowiada bardziej zadaniom mechanika precyzyjnego. Sprzęt jest odpowiednio dokładny, średnica elektrod jest mniejsza niż 1,5 milimetra. Poza tym neurochirurg steruje całą procedurą przy pomocy najnowszych technik tomografii rezonansu magnetycznego. Obrazy mózgu na bieżąco pokazują lekarzowi, gdzie znajdują się elektrody i obszar docelowy.

Szanse powodzenia operacji

To, że interwencja chirurgiczna jest ukierunkowana zawsze na tę samą tkankę, jest wynikiem wieloletnich eksperymentów. Najskuteczniejsze u cierpiących na nerwicę natręctw, ale także m.in. na zespół depresyjny oraz zaburzenia afektywne dwubiegunowe, były do tej pory te operacje, które rozdzielały połączenia pomiędzy tzw. płatem czołowym a zakrętem obręczy gyrus cinguli. Szanse powodzenia cingulotomii, jak nazywa się tę operację, są wysokie - według najnowszych badań wynoszą około 75 procent. Mimo to jest ona obecnie wykonywana w niewielu krajach: w Wielkiej Brytanii, USA, Korei Południowej i... w Polsce. Myśl, że chory mózg można wyleczyć, niszcząc jego część, wydaje się w wielu miejscach jeszcze zbyt absurdalna. Dla Charliego Newitza była to jednak ostatnia szansa na pozbycie się nerwicy natręctw. Udało się - i to bez skutków ubocznych!

Czy jedno cięcie może usunąć pamięć?

Neurochirurdzy usuwają części ośrodka lęku (ciało migdałowate) i ośrodka pamięci (hipokamp) z mózgu pacjenta (zdjęcie). Cierpi on na ciężką epilepsję. Żaden lek nie był w stanie złagodzić choroby. Operacja jest ostatnią deską ratunku. Niesie jednak ze sobą wysokie ryzyko: jeśli lekarz wytnie za dużo lub nie trafi w odpowiednie obszary z milimetrową precyzją, pacjent może utracić wszystkie swoje wspomnienia, a więc nawet zapomnieć, kim jest. Poza tym ośrodki lęku i pamięci znajdują się tuż obok ośrodka Wernickego, którego uszkodzenie powoduje silne zaburzenia mowy.

Czy wszystkie choroby psychiczne rodzą się w tym samym obszarze mózgu?

Rzeczywiście prawie wszystkie zaburzenia psychiczne - takie jak schizofrenia i paranoja - są zlokalizowane w przedniej części zakrętu obręczy. Znajduje się tam mózgowy ośrodek uczuć. Często przeciążenie tego ośrodka prowadzi do psychozy: zbyt dużo neurotransmiterów, takich jak dopamina i serotonina, uwalnia się stąd przez połączenia nerwowe do kory przedczołowej (patrz: grafika). Tam znajduje się „osobowość” człowieka, która bombardowana ciągle przez bodźce wymyka się spod kontroli.

Jak tworzy się mapę mózgu?

Tomografia rezonansu magnetycznego sporządza mapę mózgu człowieka w najdrobniejszych detalach. Jak? Urządzenie generuje silne, ale nieszkodliwe dla człowieka pole magnetyczne. Na jego działanie reagują cząsteczki w komórkach mózgowych i odsyłają sygnał z powrotem. W ten sposób tworzony jest obraz mózgu. Za pomocą tej neuromapy chirurg rozpoznaje, gdzie znajduje się winowajca, którego należy zniszczyć.