Strona główna
Kto wymyślił globalizację?

Kto wymyślił globalizację?

31/03/2017

Były to najtrudniejsze trzy lata w trwającej łącznie dziesięć lat kampanii. Nic, nawet wojna przeciwko wielkiemu królowi Persji, nie było tak trudne, jak podbój Baktrii. Popłynęły rzeki krwi, lecz wreszcie związek małżeński przypieczętował pokój: Aleksander Wielki ożenił się z baktryjską księżniczką Roksaną. Nigdy później obcemu mocarstwu nie uda się już w pełni kontrolować tego obszaru. Dzisiaj Baktria nosi nazwę Afganistanu i została okrzyknięta cmentarzem supermocarstw. Ani Mongołom, ani Brytyjczykom, ani też Sowietom czy Amerykanom nie udało się na stałe podbić tej krainy.

Co przyniosło powodzenie Aleksandrowi? Faktem jest, że Grecy, których chciał osiedlić na terenie dzisiejszego Afganistanu, stanowili nieistotną mniejszość. Aleksander wyposażył jednak ten kraj, podobnie zresztą jak wszystkie podbite terytoria, w to, co w Grecji najlepsze: gimnazjony, teatry, placówki handlowe. Każdy mógł odwiedzić te miejsca i tym samym nie tylko nawiązać kontakt z elitami intelektualnymi i finansowymi ówczesnego świata, ale także poczuć się częścią imperium kulturalnego, które rozciągało się od Grecji i Egiptu na zachodzie aż po Himalaje i Indie na wschodzie. Żadna inna kampania w historii świata nie niosła ze sobą tak daleko idących następstw, jak ta prowadzona przez Aleksandra Wielkiego. W ciągu niecałych dziesięciu lat on i jego 40 tysięcy żołnierzy pokonali ponad 30 tysięcy kilometrów. Zwyciężyli ogromne imperium Persów, które jeszcze niedawno planowało zdobycie Europy.

Aleksander znalazł odpowiedź na pytanie, jak uniknąć podbicia przez światowe mocarstwo: należy je zbudować samemu. Należy sprawić, aby ludy z okupowanych terenów zyskały na swojej przegranej. Ten wielki strateg marzył o tym, żeby zjednoczyć Europę i Azję. Co prawda imperium rozpadło się po jego śmierci, ale nie przeszkodziło to triumfalnemu pochodowi greckiej kultury. Aleksander zapoczątkował coś w rodzaju antycznej globalizacji.

Czy o tym samym marzyła trzy wieki później Kleopatra, potomkini greckiej dynastii Ptolemeuszów, a więc krewna Aleksandra? Jej dążenie do stworzenia rzymsko-grecko-egipskiej dynastii współgrało z zamiarem Aleksandra stworzenia światowego imperium. Egipt był wówczas elitarnym centrum wiedzy, dysponował największą biblioteką na świecie. Nawet jeśli sen Kleopatry skończył się w 30 r. p.n.e. wraz z jej samobójstwem, to oddziaływanie kultury greckiej pozostało w Europie niezwykle silne aż do średniowiecza. Kilka dziesięcioleci po śmierci Kleopatry rozpoczął się nagły wzrost znaczenia chrześcijaństwa. Jakże to znaczące, że językiem pierwszych gmin chrześcijańskich była greka, a nie łacina. Egipt stanowił wówczas jedną z ostoi hellenizmu. Nowa światowa kultura wiary wkrótce rozlała się na cały ówczesny cywilizowany świat i dotarła nawet do Indii - jednak zawsze po śladach żołnierzy Aleksandra Wielkiego.